Kort samengevat
- Bepaal vooraf welk soort samenvatting je nodig hebt en voor wie.
- Vraag om paginanummers, koppen of passages zodat belangrijke punten terug te vinden zijn.
- Maak onderscheid tussen informatie uit de bron en interpretatie van AI.
- Controleer de samenvatting altijd aan de hand van het oorspronkelijke document.
Kies eerst het soort samenvatting
“Vat dit samen” kan een algemeen overzicht opleveren, terwijl jij misschien besluiten, risico’s of argumenten zoekt. Benoem daarom het gebruiksdoel. Een directiesamenvatting vraagt andere keuzes dan studieaantekeningen of een overzicht voor een projectteam.
- Kernsamenvatting: de hoofdboodschap en belangrijkste punten in weinig woorden.
- Besluitenoverzicht: besluiten, eigenaren, deadlines en open vragen.
- Argumentenkaart: standpunten, bewijs, tegenargumenten en onzekerheden.
- Leessamenvatting: uitleg per hoofdstuk, belangrijke begrippen en verbanden.
- Vergelijking: overeenkomsten en verschillen tussen twee of meer documenten.
Controleer het document voordat je het deelt
Bekijk eerst of het bestand compleet en leesbaar is. Een gescande PDF kan bijvoorbeeld uit afbeeldingen bestaan, waardoor tekstherkenning nodig is. Tabellen, voetnoten en bijlagen kunnen bovendien buiten een snelle samenvatting vallen.
Verwijder persoonsgegevens en vertrouwelijke bedrijfsinformatie als die niet nodig zijn. Controleer het beleid van je organisatie en de gegevensinstellingen van de gebruikte dienst voordat je een bestand uploadt. Beschikbare bestandsfuncties kunnen per product, account en moment verschillen.
- Is dit de definitieve versie van het document?
- Zijn alle pagina’s leesbaar en in de juiste volgorde?
- Bevat het bestand persoonsgegevens, klantdata of bedrijfsgeheimen?
- Moeten bijlagen, tabellen en voetnoten worden meegenomen?
- Bekijk de actuele officiële OpenAI-uitleg over werken met bestanden.
Maak een controleerbare samenvatting
- 01
Beschrijf doel en lezer
Vertel waarom je de samenvatting nodig hebt en welke voorkennis de lezer heeft.
- 02
Bepaal de vaste indeling
Vraag bijvoorbeeld om hoofdboodschap, kernpunten, besluiten, risico’s en open vragen.
- 03
Eis herleidbaarheid
Laat bij ieder belangrijk punt de pagina, kop of herkenbare passage noemen.
- 04
Vraag wat ontbreekt
Laat AI expliciet aangeven welke gevraagde informatie niet in het document staat.
- 05
Controleer steekproefsgewijs
Open de genoemde passages en vergelijk formulering, cijfers en context met de samenvatting.
Prompt voor een document of PDF
Bij een lang of complex document kun je eerst om een inhoudskaart vragen en daarna één hoofdstuk per keer behandelen. Zo blijft beter zichtbaar welk deel van de bron wordt samengevat.
Vat dit document samen voor [DOELGROEP] die wil weten [DOEL]. Gebruik de koppen hoofdboodschap, vijf kernpunten, besluiten, risico’s en open vragen. Noem bij ieder punt de pagina of sectie waarop het is gebaseerd. Gebruik alleen informatie uit het document. Schrijf “niet gevonden in het document” als iets ontbreekt en zet interpretaties in een apart blok.
Let extra op tabellen, cijfers en uitzonderingen
Een samenvatting kan een gemiddeld resultaat noemen en tegelijk een belangrijke uitzondering overslaan. Controleer daarom getallen, meeteenheden, perioden en voorwaarden rechtstreeks in de bron. Vraag bij tabellen eerst wat iedere kolom betekent voordat je conclusies laat trekken.
Laat citaten niet uit het geheugen reconstrueren. Als je een exacte formulering nodig hebt, vraag dan om de letterlijke passage met vindplaats en vergelijk die zelf met het document.
Een korte controle die veel fouten opvangt
- Is de hoofdboodschap hetzelfde als in de bron?
- Zijn cijfers, namen, data en citaten exact overgenomen?
- Zijn voorwaarden en uitzonderingen behouden?
- Staat interpretatie duidelijk los van broninformatie?
- Kun je ieder belangrijk punt terugvinden?
- Is gevoelige informatie alleen zichtbaar voor de juiste personen?
Praktische antwoorden
Kan ChatGPT een PDF samenvatten?
ChatGPT kan in ondersteunde omgevingen met bestanden werken, maar beschikbaarheid en limieten kunnen per account veranderen. Controleer bovendien of een gescande PDF goed leesbaar is en of je de inhoud veilig mag uploaden.
Hoe controleer ik of een AI-samenvatting klopt?
Vraag bij ieder belangrijk punt om een pagina, kop of passage. Controleer vooral cijfers, namen, citaten, conclusies en uitzonderingen in het oorspronkelijke document.
Waarom slaat AI soms informatie over?
Een samenvatting selecteert en verkort. Daardoor kunnen details verdwijnen die voor jouw doel juist belangrijk zijn. Een vaste indeling en expliciete controlecriteria verkleinen dat risico.
Mag ik een vertrouwelijk document uploaden?
Niet zonder te controleren of de toepassing is goedgekeurd, welke afspraken voor gegevensverwerking gelden en welke instellingen actief zijn. Deel alleen noodzakelijke informatie en anonimiseer waar mogelijk.